Vinča se nalazi na 14 km udaljenosti od Beograda, pored puta Beograd–Smederevo , administrativno pripada gradskoj opštini Grocka grada Beograda. Prema popisu iz 2011 bilo je 6.779 stanovnika.
Crkva Svetog apostola Petra i Pavla u Vinči izgrađena je 1857. godine, a gradnja je bilo moguća pošto su pravoslavni vernici davali priloge i donacije kako bi se crkva završila.
Priča se, da se ovo selo najpre zvalo Grbulje, pa je docnije nazvano Vinča. Misli se, da je ime Vinča postalo od vina – vinove loze, jer se priča, da je u starije vreme u ovom selu bilo mnogo vinograda. Krajevi su nazvani po svom položaju.
Selo je podeljeno u dva kraja; Gornji Kraj ili Staru Vinču i Ravnice ili Donji Kraj, koji su jedan od drugog udaljeni ¼ km. A rastavlja ih kosa na kojoj je seoska utrina. U Staroj Vinči kuće su razbijene i udaljene jedna od druga najviše 6 minuta hoda. U kraju Ravnicama kuće su češće ušorene, da ih samo ograda razdvaja ali su neke i na većem odstojanju. U Staroj Vinči postoji: Jedan glavni put – šor – koji kroz nju ide, tri raskrsnice sporenih puteva i jedan put pored Dunava, koji je zbog izlivanja Dunava nestalan. Škola i crkva su udaljene od Stare Vinče pola sata hoda a od Ravnica upola manje. Mehana, karaula, parni mlin su u Staroj Vinči a kovačnica i kolarnica u Ravnicama.
Poznata je po i po nalazima praistorijskog lokaliteta Belo brdo izuzetne arheološke vrednosti. Vinčanska kultura prostirala se oko 4 000 godine pre naše ere, na teritoriji većoj od teritorije bilo koje neolitske kulture u Evropi. Pojedina njena naselja premašila su veličinom i brojem žitelja ne samo sva istovremena neolitska naselja, već i prve gradove znatno kasnije nastale u Mesopotamiji, Egeji i Egiptu.
Pored arheološkog nalazišta, Vinča je poznata i po manastiru Vavedenje iz XV veka.
Prema narodnom predanju, manastir u Vinči sagrađen je u 15. veku u blizini sela Oršljan (Ošljane), međutim, osim narodnih legendi, nema zapisa o ktitorima i tačnom datumu izgradnjeovog hrišćanskog svetilišta nadomak Beograda. Prema legendi, manastir Vavedenje, koji se nalazio u neposrednoj blizini današnje Vinčanske bare, zadužbina je despota Stefana Lazarevića, a prema istim izvorima, manastir Vojlovica u Pančevu, koji je obnovljen 1404. godine je zapravo metoh starog manastira u Vinči.
Manastir Vavedenje (Vadenije) kod Vinče je spomenut u turskim popisnim defterima 1528/30. godine, a potom 1560. godine, kada je zabeleženo da je u manastiru boravio samo jedan kaluđer, po imenu Rafail. U drugoj polovini 16. veka, zabeleženo je da je manastir bio pod upravom vinčanskog igumana Vasilija.
Manastir u Vinči je opusteo prvi put 1459., obnovljen pod patrijarhom Makarijem 1611. godine, a zatim ponovo napušten u period između 1683. do 1699, kada se bratstvo preselilo u manastir Kuveždin na Fruškoj gori.
Prema austrougarskim izvorima, 1728. godine počelo se sakupljanjem priloga za izgradnju manastira kod Vinče, da bi godinu dana kasnije, 1729. godine radovi i zvanično bili okončani. Novi manastir bio je posvećen Uspenju presvete Bogorodice, i sagrađen je na ruševinama starog manastira Vavedenje. Kao datum za svečano polaganje ikone Bogorodice u manastir, odabran je 2. jul 1729. godine.
Međutim, novi rat između Turske i Austrougarske 1739. godine primorava bratstvo manastira Vinča da trajno napuste manastir i privremeno se presele u manastir Vojlovica, a zatim u manastir Bezdin u blizini Arada u Rumuniji.
Sa jednom kočijom i tri konja natovarena opremom, sa sobom su poneli knjige, odežde, staro zvono, kao i brojne relikvije među kojima je bila i ikona Bogorodice, i ovi monasi se nikada više nisu vratili u Vinču. Manastir u Vinči je nakon toga ponovo uništen do temelja.
Iako je Marija Terezija imala samo 10 godina kada je manastir u Vinči građen, u svojoj 31. godini života, uspešno je rešila možda jedan od najvećih problema monaha iz Vinče i Bezdina i višegodišnju dilemu oko cenjene relikvije. I sve je tako ostalo narednih 150 godina, međutim, nakon 1. svetskog rata, ikona ponovo biva odnešena iz manastira Bezdin, ovoga puta u Kikindu, a zatim u Vršac gde je i dan danas, bacajući u zaborav pismo Marije Terezije, želje monaha iz Vinče i Bezdina, i putešestvije grka Pajsija od Kijeva do Vinče…(Izvori: Manastir bezdan)
Starine u selu.
Na mestu Ošljanicma, koji je na granici atara vinčanskog, slanačkog i Velikog Sela, postoji Selište. Tu pri oranju se nailazi na cigle, crep i ćeramide, za koje vele, da su ostaci spahijske kule, koja je tu bila, kada i selo. Priča se da je to selo bilo od 9 kuća, pa se docnije postepeno premestilo na današnje mesto. Pre no što je današnje selo tu bilo postojalo je, vele, madžarsko selo.
Postanak sela i poreklo stanovništva.
Prvi doseljenici u današnju Vinču su živeli, prema pričanju, u Guberevcu – Kosmajski srez. Otuda su mnogi zbog turskog zuluma i bega guberevačkog prebegli u Banat i Srem, gde im i danas žive potomci, a neke pri bežanju zadrži „dobri beg ošljanski“ i nastani ih u Ošljanima. Stanovnicima ošljanskim, koji su se bavili ribolovom, bilo je tamo nezgodno, jer nisu mogli paziti na svoje čamce u Dunavu prema Grbulji – poznijoj Vinči te zamole svog spahiju, da se sa njim zajedno presele u Grbulju – današnju Staru Vinču bliže Dunavu, što im on i odobri.
Priča se da su se onda obavezali, da spahiji podignu u Vinči bolju kulu i da kaldrmišu put od Ošljana do nove spahijske kule, koja je bila podignuta prema Dunavu, gde je sada kuća Rosnića.
Iz Stare Vinče docnije su se premeštali na današnja mesta. Kraj Ravnice naseljen je za vreme kneza Miloša, kada su se stanovnici sa obale Dunava, gde se zemljište odronjavalo, tu premestili.
Mnogi stanovnici su poreklom sa Kosova (Kosovljani), neki iz današnjih novooslobođenih krajeva (Nišlije i dr.) a drugi iz ostalih srpskih zemalja. Ima dve porodice Sofijanci.
IZVOR: „Okolina Beograda“ Rista T. Nikolić – NASELJA SRPSKIH ZEMALJA (knjiga 2) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga V), Beograd 1903.
Podaci o Vinči osim manastira Vavedenje i arheoloških nalazišta su iz 1903 god.
Nismo uspeli da pronađemo odakle su došli prvi stanovnici, poreklo njihovih prezimena i koju krsnu slavu slave.
